استانا – جاڭعىرعان ەلدىڭ جارقىن سيمۆولى
پرەمەر-مينيستر كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەرگە توقتالماس بۇرىن جيىلعانداردى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى:
– استانا كۇنى – ءبىر قالانىڭ عانا مەيرامى ەمەس, بۇكىل ەل بولىپ اتاپ وتەتىن جالپىحالىقتىق مەرەكە. سەبەبى قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ورنىعۋى, سىناقتاردان سۇرىنبەي ءوتىپ, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسۋى – ءبارى ەلىمىزدىڭ باس ورداسىمەن تىعىز بايلانىستى. ەل بولا الامىز با, الدە زاماننىڭ الاپات جەلىنە ۇشىپ جوعالامىز با دەگەن تاعدىرلى ساتتە حالىقتى بيىك ماقساتقا جۇمىلدىرىپ, بولاشاققا باستاعان استانا – جاڭعىرعان جاڭا قازاقستاننىڭ جارقىن سيمۆولى. ول – قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ۇلى تۇعىرى, الاش جۇرتىنىڭ ايبارى, ەلباسىمىزدىڭ ءتول پەرزەنتى. باسىندا وزگە تۇگىلى ءوزىمىز كۇمانمەن قاراعان عاسىر جوباسى ەلباسىنىڭ ساياسي كورەگەندىگى مەن ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا تابىستى جۇزەگە اسىپ, نەبارى 20 جىلدا ارقا تورىندە عاجايىپ قالا بوي كوتەردى. حالقىمىزدىڭ مىڭ جىلدىق تالايلى تاعدىرى مەن اسقاق ارماندارىنان ءنار الىپ, سايىن دالادا ءسامبى تالداي ءبۇر جارعان باس وردامىز از ۋاقىتتا ەل تىرەگى – الىپ بايتەرەككە اينالدى. استانا – تەرەڭ تاريحتان تامىر تارتقان داڭقتى وتكەنىمىزدى بۇكىل الەم تاڭداي قاققان بۇگىنگى بيىكتەرىمىزبەن جانە جاھاندىق نارىقتا باسەكەلىك قابىلەتى جوعارى, ماڭگىلىك ەل بولار كەمەل كەلەشەگىمىزبەن جالعايتىن ەلدىگىمىزدىڭ التىن ارقاۋى, − دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
ۇكىمەت باسشىسى استانا ەلىمىزدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار مادەني, رۋحاني جۇرەگى, ەلدىڭ بارلىق ءوڭىرىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى بولىپ, ايماقتاردىڭ دامۋىنا قۋاتتى سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– الەمدىك دەڭگەيدەگى باستامالار مەن ءىس-شارالار استانانى جاھاندىق وقيعالاردىڭ ورداسى رەتىندە پاش ەتتى. وسىنىڭ ءبارى – كەڭ-بايتاق ۇلى دالانىڭ تورىندە ۇلى مەملەكەت قۇرعان ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ دارا باسشىلىعى مەن شەكسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى, − دەدى ۇكىمەت باسشىسى قۇتتىقتاۋ سوزىندە.
ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان باعدارلاما
الدىمەن 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ تۇزەتىلگەن جوباسى بەكىتىلدى. ب.ساعىنتاەۆ اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسى ۇكىمەتتە بىرنەشە مارتە جان-جاقتى تالقىلانعانىنا توقتالىپ, تۇزەتىلگەن جوبادا ەلباسى قويعان مىندەتتەر كورىنىس تاپقانىن تىلگە تيەك ەتتى. مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ تۇزەتىلگەن نۇسقاسىنا داۋىس بەرۋ اياقتالعاننان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانعا جاڭارتىلعان باعدارلامانى ورىنداۋدى تاپسىردى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 2018 جىلى بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزىنەن 829,5 ملرد تەڭگە كوزدەلگەنىن ايتتى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اتالعان قاراجاتتىڭ 167,1 ملرد تەڭگەسى, ياعني شامامەن 21 پايىزى يگەرىلگەن.
– وڭىرلەرگە اۋدارىلعان 34,5 ملرد تەڭگەنىڭ 91,5%-ى يگەرىلگەن, ال بۇگىنگى كۇنى يگەرىلمەگەن قاراجات 2,7 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2017 جىلدىڭ 31 قاڭتارىنداعى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىنىڭ جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ 13-تارماعىنا سايكەس, مينيسترلىك ءتيىستى قاۋلى جوباسىن ازىرلەدى. جوبامەن ترانزيت كولىگىنەن تۇسكەن كىرىستەردى 4 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن ۇلعايتۋ جانە ترانزيتتىك كونتەينەرلىك تاسىمالداۋ كولەمىن 1,2 ملن جفب-عا (جيىرما فۋنتتىق بالاماعا) دەيىن ارتتىرۋ تۋرالى ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار كوزدەلدى. مۇنىمەن قوسا ترانزيتتىك اۋە جولاۋشىلارىنىڭ سانى 1,6 ملن ادامعا, ال ايماقتىق اۋە جەلىلەرىمەن جولاۋشىلار سانىن 170 مىڭعا دەيىن ارتتىرۋ قاراستىرىلدى. العا قويىلعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن تاۋارلاردى ترانزيتتەۋگە, كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ مەن جاڭعىرتۋعا, كولىك ينفراقۇرىلىمىن باسقارۋعا, قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ مەن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا باعىتتالعان شارالار جوسپارلانعان. جوبا استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ, وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرىمەن جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلدى, – دەدى ت. سۇلەيمەنوۆ.
ەلەكتروندى جۇيە شىعىنداردى ازايتادى
قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا, اتالعان مينيسترلىك 2017 جىلى 18 ملن قىزمەتتىڭ شامامەن 16 ميلليونىن نەمەسە 88 پايىزىن ەلەكتروندى تۇردە كورسەتكەن.
– ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 6 مەملەكەتتىك قىزمەتتى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋدى, ۇسىنىلاتىن قۇجاتتار تىزبەگىن قىسقارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەلەكتروندى سالىق دەكلاراتسيالارىن ۆەب-پورتالعا جانە «ەلەكتروندى ۇكىمەت» ءموبيلدى باعدارلامالارىنا اۋدارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ناتيجەسىندە ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ ۇلەسى 95 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلمەك. سالىقتىق ەسەپتىلىك تاپسىرۋ, اكتسيز ماركاسى مەن فيسكالدىق چەكتى تەكسەرۋ سياقتى سەرۆيستەرگە IT-كومپانيالاردىڭ ءوز قوسىمشالارى مەن سەرۆيستەرىن ازىرلەۋى ءۇشىن اشىق ينتەرفەيس (Application programming interface) تۇرىندە قولجەتىمدى بولادى, – دەدى ب.سۇلتانوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «ورتالىقتاندىرىلعان بىرەگەيلەندىرىلگەن دەربەس شوت» جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن, سالىق بەرەشەگىنىڭ بار-جوعى تۋرالى انىقتاما بەرۋ قىزمەتىن كورسەتۋ ۋاقىتى 3 كۇننەن بىرنەشە مينۋتقا دەيىن قىسقاردى. جىل سايىن وسىنداي 5 ملن-نان استام انىقتاما بەرىلەدى ەكەن.
قازىر نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى − بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ. اۆتوماتتاندىرۋ بيۋدجەتتىك ءوتىنىمدى قالىپتاستىرۋدا شىعىستاردى (قاعاز, كەڭسە تاۋارلارى, ءىسساپار شىعىستارى, پوشتا قىزمەتتەرى) 70 پايىزعا, ال كەلىسۋ مەرزىمدەرىن 4 ەسەگە (80-نەن 20 كۇنگە دەيىن) قىسقارتادى.
ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ ەلىمىزدەگى تسيفرلى بانكينگ تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا قارجىلىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءوزى IT-ينفراقۇرىلىمدى جانە تسيفرلى شەشىمدەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىمەن تىعىز بايلانىستى. سەكتورداعى ماڭىزدى ترەندتەردىڭ ءبىرى − ينتەرنەت جانە ءموبيلدى قوسىمشالار ارقىلى ونلاين قىزمەتتەر كورسەتۋ. بۇگىنگى كۇنى قازاقستاننىڭ بارلىق بانكتەرىندە قاشىقتان بانكتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن. ءموبيلدى بانكينگ قىزمەتتەرىن بانكتەردىڭ 60 پايىزى كورسەتەدى. ولار بۇكىل كليەنتتەر بازاسىنىڭ شامامەن 90 پايىزىنا قىزمەت ەتەدى. بۇل جۇيەلەردە شامامەن 10 ميلليون پايدالانۋشى تىركەلگەن. ولاردىڭ 30 پايىزى وپەراتسيالاردى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزەدى.
جيىندا ب.ساعىنتاەۆ قارجى سەكتورىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا بارىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, دەگەنمەن «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسىندا كوزدەلگەن بارلىق شارانى ۋاقتىلى ورىنداۋ كەرەكتىگىن, جوسپارلانعان ماقساتتار مەن ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋ قاجەتتىگىن شەگەلەپ تاپسىردى.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
